Die Beaufort-Wes Munisipaliteit neem kennis van die onlangse MFMA-ouditverslag wat deur die Ouditeur-generaal uitgereik is met spesifieke verwysing na onreëlmatige uitgawes.

Dit is van kritieke belang om die wanpersepsies oor onreëlmatige uitgawes op te klaar en dit is die Munisipaliteit se plig om te reageer op misleidende mediaberigte wat die indruk skep dat onreëlmatige uitgawes gelykstaande is aan geld wat wanbestee/gesteel is. Hierdie soort beriggewing het 'n negatiewe impak op die reputasie van 'n munisipaliteit en het gevolge vir alle munisipaliteite. In belang van Belanghebberverhoudingsbestuur word dit belangrik dat die Ouditeur-generaal redelike stappe doen om te verseker dat die publiek behoorlik ingelig word, om onnodige spanning tussen Munisipaliteite en sy burgers te vermy.

Dit is belangrik om eerstens die term onreëlmatige uitgawes te definieer. Onreëlmatige uitgawes verwys na geld wat nie bestee is op die wyse wat deur die wet voorgeskryf word nie. Ingevolge die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur "MFMA 56/2003" beteken "onreëlmatige uitgawes", met betrekking tot 'n munisipaliteit of munisipale entiteit –

  1. uitgawes aangegaan deur 'n munisipaliteit of munisipale entiteit in stryd met, of wat nie in ooreenstemming is met, 'n vereiste van die MFMA nie, en wat nie ingevolge artikel 170 goedgekeur is nie;

  2. uitgawes aangegaan deur 'n munisipaliteit of munisipale entiteit in stryd met, of wat nie in ooreenstemming is met, 'n vereiste van die Munisipale Stelselswet nie, en wat nie ingevolge daardie Wet gekondoneer is nie

  3. uitgawes aangegaan deur 'n munisipaliteit in stryd met, of wat nie in ooreenstemming is met, 'n vereiste van die Wet op Openbare Ampsdraers, 1998 (Wet Nr. 20 van 1998); of

  4. uitgawes aangegaan deur 'n munisipaliteit of munisipale entiteit in stryd met, of wat nie in ooreenstemming is met, 'n vereiste van die voorsieningskettingbestuursbeleid van die munisipaliteit of entiteit of enige van die munisipaliteit se verordeninge wat uitvoering gee aan sodanige beleid nie, en wat nie ingevolge sodanige beleid of verordening goedgekeur is nie, maar sluit uitgawes deur 'n munisipaliteit uit wat binne die definisie van "ongemagtigde uitgawes" val.

Die volgende is voorbeelde van onreëlmatige uitgawes:

  • Aankope wat die drempel oorskry

  • Aankope doen sonder om mededingende tenders uit te vra

  • Nie-nakoming van delegering van gesag

  • Nie-nakoming van wetgewing, bv. openbare diensregulasies

Die onreëlmatige uitgawes van R52 miljoen waarna die Ouditeur-generaal verwys, hou verband met transaksies waar VKB-beleide nie altyd gevolg is nie. Die grootste bedrag hou verband met 'n kontrak wat in 2008 aan ASLA toegeken is vir R31 509 033,75. Die komponente kan soos volg gestratifiseer word:

  • Tydens die oudit van verkryging en kontrakbestuur is opgemerk dat kontrak 15/2008 met betrekking tot ASLA, wat oorspronklik vir 'n tydperk van 3 jaar onderteken is, steeds van krag was en die volgende tekortkominge/nie-nakoming is geïdentifiseer:

  • Geen bewyse van 'n mededingende proses of die toekenning van die bod is opgemerk nie, aangesien slegs die ASLA-boddokument vir ouditdoeleindes ingedien is.

  • Geen kontrakwaarde is op die kontrak gespesifiseer nie.

  • Geen bewyse van 'n periodieke hersiening van die kontrak kon vir ouditdoeleindes ingedien word nie.

  • Geen bewyse van 'n kontrakverlenging kon vir ouditdoeleindes ingedien word nie, en daar was moontlik nie-nakoming van artikel 33(1) van die MFMA nie.

  • Geen bewyse dat die kontrak daarna hersien is nie.

  • Nie-nakoming van omsendbrief 62 van die MFMA aangesien die kontrak moontlik met meer as 20% verleng is.

Die tweede grootste bedrag aan onreëlmatige uitgawes hou verband met die opgradering van die Merweville-sportterrein (R13 600 miljoen) en die res hou verband met projekte wat verband hou met die droogte (opgradering van die Klein Hans Rivier-skema en die installering van nuwe boorgate).

Ouditterme en -jargon is reeds verwarrend vir die publiek, en die personeel van die Ouditeur-generaal moet verseker dat die publiek opgevoed word in terme soos vrugtelose en verkwistende uitgawes, onreëlmatige en ongemagtigde uitgawes, ongekwalifiseerde, gekwalifiseerde en skoon ouditmenings. Voorbeelde van waninterpretasie van ouditmenings is dat die publiek ongekwalifiseerde ouditverslae as 'n ramp beskou en 'n gekwalifiseerde mening as positief. Dit is dus noodsaaklik dat die Ouditeur-generaal as 'n sleutelbelanghebbende in plaaslike regering in die beste belang van munisipale instellings optree.

Kosie Haarhoff

Munisipale Bestuurder

Press Release 3 July 2019