UMasipala waseBeaufort West uyaqaphela uMbiko Wokuhlolwa Kwezimali we-MFMA okhishwe yi-Auditor General ngokubhekisele ngqo ekusetshenzisweni kwemali okungajwayelekile.

Kubalulekile ukucacisa imibono engaqondile mayelana nokusetshenziswa kwemali ngendlela engajwayelekile futhi kungumsebenzi kaMasipala ukuphendula emibikweni yabezindaba edukisayo edala umbono wokuthi ukusetshenziswa kwemali ngendlela engajwayelekile kufana nemali esetshenziswe kabi/ebiwe. Lolu hlobo lokubika luthinta kabi idumela likamasipala futhi luba nemiphumela kubo bonke omasipala. Ngenxa yokuphathwa kobudlelwano nabathintekayo, kubalulekile ukuthi uMcwaningimabhuku Jikelele athathe izinyathelo ezifanele ukuqinisekisa ukuthi umphakathi unolwazi olufanele, ukuze kugwenywe ukungezwani okungadingekile phakathi koMasipala nezakhamuzi zawo.

Kubalulekile ukuqala ukuchaza igama elithi ukusetshenziswa kwemali okungajwayelekile. Ukusetshenziswa kwemali okungajwayelekile kubhekisela emalini engasetshenziswanga ngendlela echazwe ngumthetho. NgokoMthetho Wokuphathwa Kwezimali Zikamasipala “MFMA 56/2003” “ukusetshenziswa kwemali okungajwayelekile”, maqondana nomasipala noma inhlangano kamasipala kusho –

  1. izindleko ezitholwe ngumasipala noma inhlangano kamasipala ngokwephula, noma okungahambisani, nemfuneko ye-MFMA, futhi ezingavunyelwanga ngokwesigaba 170;

  2. izindleko ezitholwe ngumasipala noma inhlangano kamasipala ngokwephula, noma okungahambisani, nemfuneko yoMthetho Wezinhlelo Zikamasipala, futhi ezingavunyelwanga ngokwalowo Mthetho.

  3. izindleko ezitholwe ngumasipala ngokwephula, noma okungahambisani, nemfuneko yoMthetho Wezikhulu Zehhovisi Likahulumeni, 1998 (uMthetho No. 20 ka-1998); noma

  4. izindleko ezitholwe ngumasipala noma inhlangano kamasipala ngokwephula, noma okungahambisani, nesidingo senqubomgomo yokuphathwa kwe-supply chain kamasipala noma inhlangano noma yimuphi umthetho kamasipala osebenza kuleyo nqubomgomo, futhi ongazange uvunyelwe ngokwenqubomgomo noma umthetho kamasipala onjalo, kodwa awufaki izindleko zikamasipala eziwela ngaphansi kwencazelo "yezindleko ezingagunyaziwe"

Okulandelayo yizibonelo zokusetshenziswa kwemali okungajwayelekile:

  • Ukuthenga kudlula umkhawulo

  • Ukuthola ngaphandle kokumema amabhidi okuncintisana

  • Ukungalandeli ukunikezwa kwegunya

  • Ukungalandeli imithetho, isib. imithethonqubo yenkonzo yomphakathi

Ukusetshenziswa kwemali okungajwayelekile kwezigidi ezingama-R52 okukhulunywa ngakho nguMcwaningimabhuku Jikelele kuhlobene nokuthengiselana lapho izinqubomgomo ze-SCM zazingalandelwa khona njalo. Inani elikhulu lihlobene nenkontileka eyanikezwa i-ASLA ngo-2008 ngo-R31 509 033.75. Izingxenye zingahlukaniswa ngale ndlela elandelayo:

  • Ngesikhathi sokuhlolwa kokuthengwa kwempahla kanye nokuphathwa kwenkontileka, kwaphawulwa ukuthi inkontileka 15/2008 maqondana ne-ASLA, eyasayinwa ekuqaleni isikhathi seminyaka emi-3, yayisasebenza futhi kwatholakala amaphutha/ukungalandelwa kwemithetho okulandelayo:

  • Akukho bufakazi benqubo yokuncintisana noma ukunikezwa kwebhidi obuphawuliwe njengoba kuthunyelwe idokhumenti yebhidi ye-ASLA kuphela ngezinjongo zokuhlolwa.

  • Akukho ntengo yenkontileka echazwe kwinkontileka.

  • Akukho bufakazi bokubuyekezwa kwenkontileka ngezikhathi ezithile obungathunyelwa ngezinjongo zokuhlolwa.

  • Akukho bufakazi bokwelulwa kwenkontileka obungathunyelwa ngezinjongo zokuhlolwa kanye nokungalandeli isigaba 33 (1) se-MFMA.

  • Akukho bufakazi bokuthi inkontileka ibuyekezwe kamuva.

  • Ukungalandeli imithetho yesigaba 62 se-MFMA njengenkontileka kungenzeka ukuthi yandiswa ngaphezu kuka-20%.

Inani lesibili elikhulu kakhulu lokusetshenziswa kwemali okungajwayelekile liphathelene nokuthuthukiswa kwenkundla yezemidlalo yaseMerweville (R13,600 million) kanti okunye kuhlobene namaphrojekthi ahlobene nesomiso (Ukuthuthukiswa kweKlein Hans River Scheme kanye nokufakwa kwemigodi emisha).

Amagama kanye nolimi olusetshenziswa ekucwaningweni kwamabhuku kuyadida umphakathi njengoba kunjalo, futhi abasebenzi boMcwaningi Jikelele kufanele baqinisekise ukuthi umphakathi ufundiswa ngamagama anjengokusetshenziswa kwemali okungenazithelo nokuchitha imali, ukusetshenziswa kwemali okungajwayelekile nokungagunyaziwe, imibono yokuhlolwa kwamabhuku engafanele, efanelekile, kanye nemibono yokuhlolwa kwamabhuku ehlanzekile. Izibonelo zokuchazwa kabi kwemibono yokuhlolwa kwamabhuku ukuthi umphakathi ubheka imibiko yokuhlolwa kwamabhuku engafanele njengenhlekelele kanye nombono ofanelekile njengomuhle. Ngakho-ke kubalulekile ukuthi uMcwaningi Jikelele njengomhlanganyeli obalulekile kohulumeni basekhaya enze izinto ezizuzisa izikhungo zomasipala.

UKosie Haarhoff

Umphathi kaMasipala

Press Release 3 July 2019